Schoolnet
Es sind momentan 391 Benutzer online.
Offene Lehrstellen: mach eine Berufslehre bei Swisscom
Rumantsch

Rumantsch

Enconuschas ti l'istorgia dals Rumantschs? Betg? - Lura legia bain ils suandants texts.
La lingua rumantscha è ina lingua latina. Quai vul dir ch'ella deriva dal temp dals Romans. Betg ch'ins discurriva gia da lez temp rumantsch, ma cun la conquista da l'Europa entras ils Romans èn las linguas localas da lez temp sa maschadadas cun il latin popular dals schuldads, funcziunaris e commerziants romans. Intginas dapli, autras damain.


Retorumantsch, rumantsch, rumantsch dal Grischun

Co ha quai uss atgnamain num? Retorumantsch, rumantsch u rumantsch dal Grischun? En sasez èsi simpel. Cun il pled retorumantsch manegian ins atgnamain il num da la lingua, da noss rumantsch che vegn discurrì en il chantun Grischun. Quai vul dir ch'ils pleds retorumantsch, rumantsch e rumantsch dal Grischun èn equivalents.
Ina chaussa ston ins però anc da resguardar. Dapi passa 100 onns ha il pled retorumantsch anc ina segunda muntada. El è numnadamain il sinonim dal term scientific talian "ladino". Quel designescha dapi il 1883 ina gruppa linguistica ("unità") che cumpiglia ils idioms rumantschs discurrids en il Grischun, en las Dolomitas ed en il Friul.


Il rumantsch sco lingua independenta

Il rumantsch n'era betg adina ina lingua independenta. Pir enturn la mesadad dal 19avel tschientaner ha la scienza linguistica renconuschì il rumantsch sco lingua independenta. Tuttina hai adina puspè dà protestas, l'emprima da vart dals filologs talians durant l'emprima guerra mundiala. Lur protestas sa basavan sin la tesa che noss rumantsch na saja nagut auter ch'in dialect talian discurrì en il nord da l'Italia. Pli impurtanta che la dumonda, schebain il rumantsch saja in dialect talian u in'atgna lingua, è però l’identitad da nus Rumantschs che sa basa sin il svilup istoric e cultural dal Grischun.


La Svizra quadrilingua

La nova Constituziun federala dals 18 d'avrigl 1999 oblighescha la Confederaziun ed il chantun Grischun da s'engaschar pli fermamain per il mantegniment e la promoziun da las linguas minoritaras rumantsch e talian.

Sco Rumantschs essan nus periclitads. Nus na stuain betg far quitads per nossa vita, mabain per nossa lingua. La cultura linguistica en il Grischun è suttamessa ad ina transfurmaziun ferma e cuntinuanta. Il pli grond adversari è il tudestg che vegn anc rinforzà tras il svilup demografic e linguistic. Il process d'erosiun en il territori rumantsch cuntinuescha zic a zic, però cuntinuadamain. En il Grischun remplazza il talian per part l'adiever dal rumantsch. En la dumbraziun dal pievel da l'onn 2000 occupa il rumantsch posiziun 11 da las linguas discurridas en Svizra.
Anmeldung